www.duurzaamnieuws.nl    15 april 2009    (auteur: Adriaan Kukler)

Duurzaamheidcriteria worden in Nederland opportunistisch ingezet en te pas en te onpas misbruikt als mechanisme voor uitsluiting. Het ene (nieuwe) product wordt langs een strenge meetlat gelegd terwijl bestaande producten vrijuit gaan. Selectief worden issues opgepakt en worden bedrijven geconfronteerd met een single issue groep in complexe situaties. Progressie die tot nieuwe, duurzame toepassingen en een duurzame maatschappij moet leiden wordt hierdoor niet geboekt.

Een voorbeeld is de evaluatie van biobrandstoffen aan de hand van strenge duurzaamheidcriteria. De overheid heeft bepaald dat we streven naar een bepaald percentage gebruik van duurzame brandstoffen en heeft een lijst vastgesteld waaraan die duurzame brandstoffen moeten voldoen. Elke nieuwe brandstof die in aanmerking wil komen om meegeteld te worden bij het door de politiek gestelde percentage wordt aan dezelfde strenge criteria onderworpen, terwijl olie of steenkool hieraan niet hoeven te voldoen. Veel nieuwe brandstoffen doorstaan de toets niet en dus blijven veel prima brandstofalternatieven onbenut. Op die manier worden criteria gebruikt om handelsbarrières op te werpen en de gevestigde brandstoffen te begunstigen.

Het is opmerkelijk dat de duurzaamheidcriteria voor zaken als textiel, voeding, wapens, auto’s en financiële diensten nauwelijks bestaan. Waarom is het voor consumenten niet duidelijk dat shirtjes van minder dan drie euro niet duurzaam gemaakt kunnen zijn? Dat elektrisch speelgoed dat na een dag stuk is niet duurzaam is? Dat alcohol een verwoestende werking heeft in veel levens? Sommige auto’s zijn duurzaam en vaak bedoelen we dan slechts een beperkt begrip van duurzaamheid, zoals relatief energieverbruik. Wat duurzaamheid betekent voor de automobiel sector is volstrekt onduidelijk. Zou het onduurzaam kunnen zijn als je in je eentje in een auto zit? Duurzaamheid lijkt heel selectief en als handelspolitiek te worden ingezet, en op het moment nog vaker als afleiding dan als aanleiding om anders te produceren.

Duurzaamheid kan alleen een haalbare claim worden als eerst op hoog abstractieniveau overeenstemming wordt behaald en een standaard wordt benoemd voor de criteria waarop duurzaamheid consistent en integraal beoordeeld kan worden. Een gedeelde en praktische opvatting (Charter) over het thema duurzaamheid is noodzakelijk om echte vooruitgang te boeken. Zo lang er discussie blijft, en zo lang groepen alleen selectief duurzaam en single issue zijn blijven er mogelijkheden om te ontwijken, verbergen en te negeren.
Vervolgens moet op basis van dit geaccepteerde begrip, per industrie en op lokaal niveau een charter worden uitgewerkt. Alleen wanneer belanghebbende lokale partijen zelf de invulling geven aan abstractere begrippen van duurzaamheid is het mogelijk dat men zich hieraan kan verbinden, zich eigenaar voelt. Misstanden komen dan vanzelf bovendrijven in een open proces, waarbij duidelijk is waar een partij zich aan verbindt die zich duurzaam noemt. In de ICT is kinderarbeid geen issue, in de textielindustrie is het dat wel.

Duurzaamheid wordt in de huidige context ook door de NGOs misbruikt. Veelal zijn NGOs single issue organisaties, die uit zijn op verbeteringen op slechts één vlak. Ondernemingen opereren in een complexe omgeving waarbij zaken moeten worden afgewogen. Liever milieu geholpen dan hongersnood? Een partij die slechts op één issue inzet helpt hier niet echt. Ondernemingen zouden meer doen wanneer zij het gevoel krijgen dat wat ze doen ook echt goed is, niet alleen volgens de laatste NGO, maar volgens allen die nog volgen. Zo lang duurzaamheid nog gebruikt wordt in de stammenstrijd van NGOs en andere wereldverbeteraars is het niet klaar om onze moderne economie de goede richting te geven. Goede doelen aller landen, verenigt u (in een charter) en boek progressie!

Adriaan Kukler
Partner Applied Ethics Associates

http://www.duurzaamnieuws.nl/bericht.rxml?id=44326

P091504INT25202