www.duurzaamnieuws.nl    16 maart 2011

Boeren- en milieuorganisaties raden supermarkten in Nederland en elders in Europa af om reclame te maken voor ‘verantwoorde’ soja. In een brief leggen zij aan bedrijven als Unilever, Albert Heijn, Friesland/Campina, de Keurslagers en VION uit waarom zij dit nieuwe label van de Roundtable on Responsible Soy (RTRS) als “greenwash” beschouwen. De brief is in Nederland ondertekend door onder andere Friends of the Earth International, Global Forest Coalition, de Nederlandse Akkerbouw Vakbond, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en het Platform Aarde Boer Consument.

Nina Holland van Corporate Europe Observatory zegt: “De RTRS criteria zijn zwak. De uitbreiding van sojamonoculturen kan gewoon door gaan, ten koste van kleine boerenbedrijven en ecosystemen. Het grootschalig spuiten met onkruidverdelgers, met schade aan volksgezondheid en milieu, gaat gewoon door met de RTRS-criteria” .

De RTRS is een vrijwillig certificeringssysteem waar veel landbouwmultinationals aan meedoen. Leden zijn zaad- en pesticideproducenten Monsanto, Syngenta, en Bayer; graanhandelaren Cargill en het Nederlandse Nidera; en oliegiganten BP en Shell. Ook het Wereldnatuurfonds en Solidaridad zijn actief lid van de RTRS, tot verbazing van de critici. De tegenstanders roepen op de soja-import niet ‘verantwoord’ te verklaren, maar de soja te vervangen door lokaal geteeld veevoer, en daarnaast de bioindustrie af te bouwen.

Al eerder bleek uit protestbrieven van honderden organisaties dat de RTRS weinig draagvlak heeft. Recent vroegen negen Belgische NGO’s hun Nederlandse collega’s de steun aan de RTRS in te trekken.  Vervolgens vroeg ook het brede Duitse verband van natuurorganisaties (DNR) aan het Wereld Natuur Fonds om afstand te nemen van de RTRS.

Ondanks dit gebrek aan maatschappelijk draagvlak steunt de Nederlandse regering het ‘verantwoorde’ keurmerk financieel via het Initiatief Duurzame Handel (IDH). Nederland heeft grote economische belangen bij de sojahandel. Maar vanuit verschillende Tweede Kamerfracties is er in het verleden ook pittige kritiek geuit op de financiële steun van de Nederlandse regering aan deze Ronde Tafel.

Het massale gebruik van onkruidverdelger Roundup (glyfosaat) heeft geleid tot het ontstaan van resistente onkruiden, waardoor zowel meer Roundup alsook andere en giftiger onkruidverdelgers gebruikt worden op sojavelden. Pesticiden als Atrazine, Paraquat en Endosulfaan (dit laatste is een insecticide) worden samen met Roundup per vliegtuig of tractor over grote gebieden gespoten.

De bevolking in de buurt van de Zuidamerikaanse sojavelden klaagt al jaren over de acute gevolgen voor hun gezondheid na bespuitingen met landbouwgif, zoals misselijkheid, huidaandoeningen en ademhalingsproblemen. Daarnaast zijn er inmiddels wetenschappelijke verklaringen voor de verhoogde aantallen aangeboren afwijkingen in sojagebieden. Dat blijkt onder andere uit de studie naar de gevolgen van Roundup op embryo’s van kippen en amfibieën, door wetenschapper Dr. Andres Carrasco (hoofdonderzoeker van het Argentijnse wetenschappelijke instituut CONICET).

Nog zeer recent werd duidelijk hoe serieus de RTRS-leden hun ‘verantwoordelijke’ bedrijfsvoering in werkelijkheid nemen. RTRS-leden Nidera (Nederlandse graanhandelaar en zaadbedrijf), Monsanto en Pioneer (onderdeel van DuPont) werden vorige maand aangeklaagd door de Argentijnse autoriteiten voor ‘slavernij-achtige toestanden’ op hun maisvelden. Voor de ‘verantwoorde’ soja zouden ze zich aan nationale wetgeving moeten houden, maar de sojaproductie heeft vrijwel geen arbeiders nodig.

Nina Holland zegt “Supermarkten die reclame gaan maken met deze soja begaan een grote fout. Consumenten zullen begrijpen dat dit label niet meer is dan consumentenbedrog. Wij zeggen tegen deze bedrijven: Koop deze leugen niet”.