Mens, milieu en meerwaarde
Duurzaamheid in de 20^e eeuw

Zes lezingen, gehouden in februari en maart 2010
 
Duurzaamheid staat hoog op de agenda bij publiek en politiek. Maar toch? Het blijft een moeilijk begrip. En dat terwijl het juist kansen biedt voor een nieuwe economie en in staat is creativiteit los te maken.

Als we duurzaamheid formuleren als de vraag hoe we kwaliteit van leven kunnen bereiken binnen de fysieke draagkracht van het systeem aarde, wordt het al concreter. De wereldbevolking zal snel doorgroeien van 6 naar 9 miljard, waarvan nu al meer dan 1 miljard mensen leven van minder dan een dollar per dag. Hoe kunnen al deze mensen en de generaties na hen zich met dezelfde hulpbronnen voeden en in gezondheid leven? Hoe zorgen we dat schaarste van water en energie niet leidt tot conflicten. Hoe produceren we welvaart en welzijn, meerwaarde voor mens en milieu in plaats van ongelijkheid, instabiliteit en vervuiling. Wetenschap speelt hierin een belangrijke rol. Niet alleen fundamentele kennis over de aarde, maar ook alfawetenschappen en technologische toepassingen.

In deze serie gaan de sprekers de complexiteit en de urgentie van het vraagstuk niet uit de weg. Er is geen eenvoudig antwoord. Ze gaan in op de nodige samenwerkingen tussen vakgebieden, bestuurlijke systemen en de rol van bedrijven en consumenten om iets te doen voor duurzaamheid. Maar ook op hoe inspirerend denken over duurzaamheid kan zijn.

In samenwerking met de faculteit Geowetenschappen.

Dinsdag 16 februari

Scenario's voor aarde, klimaat en beschaving
Prof. ir. Klaas van Egmond (Geowetenschappen en Milieukunde, UU)

Bekijk de opname >>>

Duurzaamheid raakt aan alle wetenschappelijke disciplines. Aan klimaat-, mileu en ruimtelijke ordeningsvraagstukken, maar ook de culturele kant van duurzaamheid, ons gedrag en onze waarden zijn van belang. En hoe gaan we om met de migratiestromen die op gang kunnen komen door milieurampen elders in de wereld? Wetenschappers worden door deze vragen steeds meer de politieke arena ingetrokken. Volgens Van Egmond zullen ze hun eigen koers moeten blijven varen. Wetenschappers kunnen wel helpen met het onderbouwen van beleid door na te denken over de implementeerbaarheid van technische kennis en het combineren van verschillende soorten fundamentele kennis. Van Egmond was als directeur van het Milieu- en Natuurplanbureau jarenlang verantwoordelijk voor de nationale scenario's op dit gebied. Houden we de huidige luxe in nieuwe scenario’s of kan het wat minder? Doen we mee aan de wereldeconomie of kiezen we voor zelfvoorzienendheid? Scenario's laten zien welke keuzes mogelijk zijn.

Dinsdag 23 februari

Bekijk de opname >>>

Cradle to Cradle: ecologische principes in de economie
Prof. dr. Louise Vet (Ecologie, NIOO-KNAW & WUR)

"Met een lineaire economie redden we het niet, dat hebben de verschillende crises de afgelopen tijd laten zien”. Louise Vet pleit dan ook voor een circulaire economie. Als ecoloog ontleent zij dit beeld aan vergelijking met de natuur. Wat afval is voor het ene organisme is voedsel voor het andere organisme in de kringloop. Kringlopen moeten leidend worden bij processen als matriaalgebruik,waterzuivering, energie, afval. Zo kan je bijvoorbeeld bij het ontwerpen van producten - van wasmachines tot gebouwen - al rekening houden met hergebruik. Dit kringloopprincipe, dat centraal staat binnen de cradle to cradle-filosofie, zou veel meer omarmd moeten worden. Hoe inspirerend dit er in de praktijk uitziet zal prof. Vet ook letterlijk laten zien aan de hand van het nieuwe laboratorium van het NIOO dat door haar wordt gebouwd.

Dinsdag 2 maart

Bekijk de opname >>>

Innovatie voor voedsel
Prof. dr. ir. Rudy Rabbinge (Duurzame Ontwikkeling en Systeeminnovatie, WUR)

Is vlees eten nu wel of niet slecht voor het milieu? Hoe zit het met biobrandstoffen, die concurreren met voedselproductie en waarom groeit het aantal mensen op de wereld met honger weer? Dit zijn de vragen waar prof. Rabbinge op in zal gaan. Uiteindelijk is het de vraag of we twee keer zoveel voedsel kunnen produceren om de wereldbevolking te voeden in 2050, met veel minder input, zodat we het systeem niet uitputten. Volgens prof. Rabbinge is dit een haalbare doelstelling. Het pesticidengebruik kan zelfs met meer dan 80% omlaag, als je maar landbouw bedrijft op de juiste plaats en met de juiste technieken. Zal dat dan in Nederland zijn, in Oost-Europa of in Afrika? Is elke maaltijd dan biologisch? En eten ook de Chinezen elke dag vlees? Innovatie van intensieve landbouw vormen volgens Rabbinge het antwoord. Welke kennis moet daarvoor ontwikkeld worden en welke politieke keuzes zijn er nodig?

Dinsdag 16 maart

Bekijk de opname >>>

Gaan voor groen
Wijnand Duyvendak

Actieperspectief

Dinsdag 23 maart

Bekijk de opname >>>

Consumentenmacht: van winkel tot wereldhandelsverdrag
Dr. ir. Melanie Peters (Directeur Studium Generale en docent leiderschap, UU)

Het duurzaamheidsvraagstuk is volgens Melanie Peters te ingewikkeld om door één partij opgelopst te worden. Wetenschap en politiek kunnen het niet alleen. Van consumenten wordt verwacht dat zij "stemmen met hun voeten" en laten zien dat ze duurzaamheid belangrijk vinden. Gelukkig is duurzaam consumeren in en kan je steeds meer kiezen. Maar dat is maar een deel van het verhaal. Markten zijn er absoluut niet op ingericht om consumenten werkelijk te informeren en in staat te stellen invloed uit te oefenen op wat er wordt geproduceerd en ondernemers op hun verantwoordelijkeid te wijzen. Wereldwijde productieketens maken het allemaal nog ondoorzichtiger. Alleen door ook via economische verdragen, zoals wereldhandelsverdrag toe te zien op het consumentenrecht op duurzaamheid kan hier verandering in komen. Ook moeten deze verdragen rekening gaan houden met het perspectief van de allerarmste consumenten die niet deelnemen aan de wereldhandel, maar wiens rechten voor de stabiliteit in de wereld en voor het milieu van belang zijn. Hun rechten, bijvoorbeeld op schoon water en gezondheid, moeten dan onderdeel zijn van de economie. Er zijn al genoeg goede voorbeelden.

Dinsdag 30 maart

Bekijk de opname >>>

Duurzame waarden en maatschappelijke transitie
Prof. dr. Herman Wijffels (Duurzaamheid en Maatschappelijke verandering, UU en voormalig Wereldbank en SER)

Volgens econoom Herman Wijffels is het nodig om waarden een plaats te geven in ons economisch bestel. Hij heeft dat gezien bij de Rabobank, bij de Sociaal Economische Raad waar hij voorzitter van was en als bewindboerder bij de Wereldbank. Wat betekent dit voor de financiele wereld en voor de inrichting van bedrijven? Is het Rijnlandsmodel beter dan het Anglosaksisch model, of moeten we blijven zoeken naar toekomstbestendige manieren van organiseren? En hoe kunnen mensen op individueel niveau verantwoordelijkheid dragen en hun persoonlijke drijfveren inzetten voor het verduurzamen van de samenleving?
  
 

  
 Leestips & links: 

P100504INT25001