www.fnv.nl    28 november 2008    (auteur: Astrid van Unen)

"In Afrika is de vraag naar onderwijs en goedkope kinderarbeid groot"
De Indiase kinderarbeidbestrijder Venkat Reddy is net terug uit Afrika waar hij vijf landen bezocht. Daar discussieerde hij met ngo's, ministers, onderwijzers en kinderen over de bestrijding van kinderarbeid door onderwijs. En kwam met bemoedigende resultaten terug.

Hij is even in Nederland, na een maand door Afrika te hebben gereisd met een duidelijke missie: stop kinderarbeid. Samen met twee medestrijders sprak de uit India afkomstige Venkat Reddy, coördinator van de Indiase anti-kinderarbeid-ngo MV Foundation, met Afrikaanse vakbonden, ngo’s en overheden over het belang van onderwijs voor kinderen. “We hebben in elk geval de discussie kunnen voeren vanuit een nieuw perspectief.” De reis inspireerde Haagse politici tot een motie in Den Haag, die op 18 november werd aangenomen.

De MV Foundation is een schoolvoorbeeld van een ngo met een effectieve aanpak. In 1992 zwengelde een groep vrijwilligers met zestien kinderen de discussie aan over de kwalijke kanten van kinderarbeid. Doel is: alle kinderen naar school. Inmiddels gaan in de Zuid-Indiase deelstaat Andhra Pradesh ongeveer 600 duizend kinderen die vroeger werkten dankzij het werk van MV Foundation naar school. Het programma van MV Foundation wordt nu in ruim zesduizend dorpen uitgevoerd. Meer dan duizend dorpen zijn nu volledig kinderarbeidvrij. Dat staat ook bij de ingang van al deze dorpen op een schild.

“We hebben een streng uitgangspunt”, vertelt Venkat Reddy, half november op bezoek bij FNV Mondiaal. “Elk kind dat niet op school is, zit in de kinderarbeid. Wil je dat laatste niet, dan moet je ervoor zorgen dat al die kinderen onderwijs volgen.” Reddy is bij uitstek degene die in Afrika kon uitleggen op welke manier betrokken partijen aan de slag kunnen. Hij reisde in oktober samen met de Nepalees Radha Koirala en de Marokkaan Driss Elyoubi door Afrika, op verzoek van de Campagne Stop Kinderarbeid - School de beste werkplaats. Ze bezochten Oeganda, Zimbabwe, Kenia, Ethiopië en Marokko.

Ergste vormen
De voorwaarden om kinderen terug naar school te leiden zijn simpel. De school moet flexibel zijn en de leerkrachten in staat om kinderen betrokken te houden. Maar bovenal moeten de ouders ervan overtuigd zijn dat onderwijs beter voor hun kinderen is dan arbeid. Vaak zijn ouders bang dat ze in inkomen achteruit gaan. De ervaring heeft juist geleerd dat zij meer werk en loon krijgen als hun kinderen niet als goedkope arbeidskrachten tewerk worden gesteld. Die zienswijze, legt Reddy uit, vraagt om omslag in het denken. “Het kostte ons zes jaar om ouders te overtuigen”, zegt hij.

In Afrika trof hij een contrasterende situatie aan. “De rol van de overheid is hierin vrij klein”, vertelt hij. “Maar de vraag naar onderwijs is groot in alle landen die we hebben bezocht, net als de vraag naar goedkope arbeid. Ik vertelde de verhalen van de vaders en moeders uit India, die ze herkenbaar vonden. Maar in Afrika zagen ze alleen de ergste vormen van kinderarbeid, dat bijvoorbeeld drie- of vierjarigen aan het werk werden gezet. We hebben hierover flink gediscussieerd.”

In Zimbabwe hebben kinderen tot nu toe nog maar 23 dagen onderwijs gehad, omdat er sinds de zomervakantie een stakingsgolf van de leraren heerst. Er zijn scholen waar kinderen elkaar aflossen. Ze krijgen ofwel ’s morgens ofwel ’s middags les. Reddy: “We vroegen aan de kinderen wie graag fulltime naar school wilde; ze staken allemaal hun vinger op.” In Ethiopië is vee onderdeel van de cultuur. Daar is het vanzelfsprekend dat de kinderen meehelpen in de verzorging. Vaak wordt er te veel schoolgeld gevraagd, waardoor kinderen uit arme gezinnen worden uitgesloten.

In Zimbabwe en Marokko spelen de onderwijsbonden een cruciale rol in de strijd tegen kinderarbeid. “De leraren beloofden ons: als de kinderen naar school komen, dan houden we ze hier. De leerkrachten nemen dus hun verantwoordelijkheid. Ze hebben te maken met ‘walk-outs’ in plaats van drop-outs: als het de kinderen niet bevalt, lopen ze de school uit.” Vakbondsleden krijgen training om dit probleem te tackelen.

Ideologisch kader
In Afrika gaat kinderarbeid hand in hand met honger, zegt Venkat Reddy. “We moeten de link gaan leggen tussen onderwijs en kinderarbeid. Met het principe: ‘alle kinderen naar school’ ban je kinderarbeid automatisch uit. In Brussel hebben we een rondetafelconferentie gehouden. Daar is voorgesteld dat binnen alle landen alle vakbonden, ngo’s en overheden met elkaar samenwerken om de honger tegen te gaan en onderwijs te stimuleren.”

Resultaten
De overheden in Afrika hebben een demonstratie nodig om te geloven dat de aanpak die de Campagne Stop Kinderarbeid voorstelt ook werkelijk effectief is. Daarom gaan alle ngo's met wie de drie ‘missiegangers’ gesproken hebben een proefproject draaien. Ze nemen een regio in hun land en werken toe naar een kinderarbeidvrij gebied. Na gebleken succes kunnen de ngo’s en vakbonden in samenwerking met lokale overheden dit initiatief uitrollen naar het hele land.

P082811INT25802