www.trosradar.nl    22 mei 2009 

Nanotechnologie: achtergrond

Sterkere materialen, nieuwe energiebronnen, supersnelle computers en baanbrekende medische toepassingen. Volgens onderzoekers gaat nanotechnologie ons leven veranderen.

Nanodeeltjes en nanotechnologie zijn moeilijk precies te definiëren. ‘Nano’ heeft namelijk geen betrekking op een eigenschap, maar op een afmeting. Nanotechnologie is de wetenschap van de kleine deeltjes. Ofwel: het zodanig bewerken van atomen en moleculen, dat we er voordeel van hebben.

Nanodeeltjes – 10.000 keer dunner dan een menselijke haar - zitten tegenwoordig in de meest uiteenlopende producten: autobanden, tennisrackets, kleding, medicijnen, maar ook in sommige zonnebrandcrèmes en cosmetica. Op internet staat een lijst van een Amerikaans onderzoeksinstituut met producten waarin nanotechnologie wordt gebruikt.

Nanodeeltjes hebben de toekomst, vinden vele wetenschappers en beleidsmakers. Over de mogelijke risico's is echter maar weinig bekend.

Kansen en risico’s
De mogelijkheden en gevaren van nanotechnologie zitten in de omvang van de deeltjes.

Cees Dekker van de Technische Universiteit Delft: ‘Je kunt nooit stellen dat iets alleen maar voordelen heeft en geen nadelen.’ Zilver is een goed voorbeeld. Iedereen kent zilver als een mooi en ongevaarlijk metaal waar we allemaal wel eens mee in contact komen. Maar als je zilver verkleint tot nano-niveau, krijgt het een bacteriedodende werking. Vanwege deze eigenschap zitten zulke miniscule zilverdeeltjes in crèmes en wondkompressen die in ziekenhuizen gebruikt worden.
 
En daar houdt het niet op. Om dezelfde reden vindt zilver de laatste tijd zijn weg naar meer producten, zoals deodorant, tandenborstels en sokken. Er is zelfs een wasmachine die bij elke wasbeurt een dosis nanozilver aan het water toevoegt om bacteriën te doden. De vraag is of het een goede ontwikkeling is om jezelf te omringen met bacteriedodende middelen.

Bovendien spoelt dat zilver uiteindelijk het milieu in. Wetenschappers vrezen dat de minuscule zilverdeeltjes daar bacteriën blijven doden, hetgeen dan weer problemen kan opleveren voor bijvoorbeeld de waterzuivering. Die gebeurt immers ook met behulp van bacteriën.

Regelgeving
Toxicoloog Paul Borm van de Hogeschool Zuyd schat, net als veel van zijn collega-wetenschappers, in dat we pas over vijf tot tien jaar echt goed zicht hebben op de gevaren van het gebruik van nanotechnologie.

Kartika Liotard zit namens de SP in het Europees Parlement. Zij heeft een voorstel gedaan om producten waarvoor nanotechnologie gebruikt is, uit de schappen te weren tot duidelijk is of ze gevaar opleveren.

Het Europees Parlement is daar met ruime meerderheid mee akkoord gegaan. Nu moeten de ministers van de 27 lidstaten zich er nog over uitspreken.

In Nederland is het Rathenau Instituut adviseur van de politiek. Zij brengt mogelijkheden en risico’s van nieuwe technologieën in kaart voor politici en adviseert daarover. Het instituut pleit voor duidelijke regelgeving die snel is in te voeren. Zo wordt voorkomen dat het debat over deze technologie uit de hand loopt.

Die duidelijke regelgeving bestaat op dit moment nog niet, waardoor er ook bij bedrijven een hoop onzekerheid bestaat. Verzekeraars zijn bijvoorbeeld terughoudend om risico’s van nanodeeltjes te dekken.

Het probleem voor regelgeving is dat het niet om één product gaat, maar om een eigenschap van een product of stof die verandert naarmate je het groter of kleiner maakt. Hierdoor is er nog geen definitie...

Bekijk de uitzending via onderstaande link: 

http://www.trosradar.nl/index.php?id=uitzending&itemUid=1403

V092205INT25001