www.insnet.nl    25 april 2009    (auteur: Frances Prins)

Willen we onze energievoorziening voor altijd veilig stellen, dan biedt het gebruik van waterstof een goed alternatief. Waterstof is milieuvriendelijk, transporteerbaar, duurzaam op te wekken, direct inzetbaar in verbrandingsmotoren of in brandstofcellen. Duurzaam geproduceerd komt er geen koolstof aan te pas en is er ook geen CO2-emissie. Het wordt uit water gemaakt en bij verbranding wordt het ook weer tot water omgezet. Milieuvriendelijker kan haast niet.

Als we er in slagen deze energiedrager tot een veelzijdig gebruikte brandstof te verheffen, dan zijn we in staat om het energievraagstuk voor goed op te lossen. Door de veelzijdige manieren waarop waterstof gemaakt kan worden, biedt het vele kansen voor werkgelegenheid op grote en kleine schaal. Met name gebieden waar veel duurzame energie te oogsten valt kunnen er hun voordeel mee doen. Waterstof kan op regionale schaal opgewekt worden en op internationale markten aangeboden worden. Het kan ook op lokale schaal opgewekt en gebruikt worden met een thuisinstallatie, wat een nieuwe vraag naar apparatuur creëert. Kortom, het gebruik van waterstof genereert niet alleen een oplossing in het energievraagstuk, het genereert tevens een wereldhandel waar groot en klein van profiteert.

Voorbeelden
In Nederland is het gebruik van waterstof nog veel te onbekend. In andere landen zoals Californië, Noorwegen en Japan wordt het al regulier toegepast, met name voor vervoer. In Nederland zijn er projecten met autobussen en bedrijfswagens en binnenkort komt er ook een waterstof-rondvaartboot in Amsterdam. In Duitsland is er een ontwikkeling gaande met distributieleidingen voor waterstof o.a. langs Dessau in de buurt van Leipzig. In Spanje wordt ingezet op het gebruik van zonne-energie in eigen land voor waterstofopwekking, ook ten behoeve van vervoer.

Elektrisch vervoer
Het gebruik van waterstof laat zich ook goed combineren met elektrisch vervoer. De voordelen van elektrisch vervoer, waarbij accu’s gebruikt worden om zo efficiënt mogelijk te manoeuvreren met o.a. het terugwinnen van remenergie, kunnen verrijkt worden met de voordelen van waterstof als energiedrager, waarmee een grotere actieradius te bereiken is dan met accu’s alleen. De accu’s kunnen worden bijgeladen met de elektriciteit opgewekt met waterstof in de brandstofcel. In Nederland kan een zogenaamde plug-in auto ‘s-nachts aan de stekker om de accu op te laden en voor grote afstanden waterstof tanken bij een waterstoftankstation. In landen met veel zon en/of wind kunnen thuisinstallaties via elektrolyse waterstof vrijmaken uit water en zou het transport geheel via waterstof kunnen verlopen gebruik makend van de techniek om elektrisch te rijden of te varen.

Duurzame energie
Elektrisch vervoer op basis van duurzame energie kan met de aanvulling van waterstof eenvoudiger bereikt worden. Het grillige aanbod van duurzame energie uit met name zon en wind kan gebufferd worden in waterstof. Via een internationaal netwerk kan zelfs gebruikt gemaakt worden van loadmanagement dat via het internet verloopt. Loadmanagement balanceert vraag en aanbod van elektriciteit. Het gevaar van overbelasting op het elektriciteitnetwerk wordt daarmee slim ondervangen. Deze strategie lijkt voor landen als Amerika en Duitsland een belangrijke aspect in de verdere stabilisering van het elektriciteitsnetwerk, vanwege het relatief grote aandeel van duurzaam opgewekte elektriciteit met wind. Het omzetten van elektrische energie in waterstof is een groot voordeel bij het steeds meer toepassen van duurzaam opgewekte elektriciteit.

Efficiëntie
Waterstof wordt vaak gezien als een minder efficiënte techniek. Als in de vergelijking ook de conversie-efficiëntie van de processen, waarmee gas, olie en kolen in de natuur ontstaan, meegeteld wordt, komt duurzame opwekking van waterstof er beter voor te staan. Ook zijn er ontwikkelingen die het opwekken van waterstof via een fotosynthetisch proces veel efficiënter laten worden. In Amerika is het zogenaamde ‘watersplijtsteenje’ ontdekt, waarmee de efficiëntie van de waterstofauto aanzienlijk kan worden verhoogd.

Verder zou uit de Zwarte Zee dagelijks 500 ton waterstof te winnen zijn uit waterstofsulfide. Dit wordt geproduceerd door anaërobe bacteriën op 150 m diepte die het bezonken organisch materiaal afbreken. Zo kunnen er nog meer bronnen en technieken ontdekt worden ten gunste van waterstofproductie. Daarin ligt tevens de kracht van het concept: waterstof kan op vele manieren geproduceerd worden en het ontkoppelt vraag en aanbod ten gunste van het veilig stellen van de energievoorziening in een breed perspectief.

Nu de goede keuze maken
Het is een kwestie van keuzes maken. Investeren we in een gediversifieerde energieroute waarmee het wereld-energievraagstuk voor altijd is op te lossen, of blijven we collectief de fossiele voorraden laagwaardig als brandstof inzetten. Als we ons eigen nest niet nog meer willen vervuilen en de toekomstige generaties niet nog meer willen belasten met de negatieve gevolgen, dan is het nu een goed moment om alle bruikbare technieken operationeel te maken.

Inmiddels zijn er een aantal provincies en gemeenten in Nederland gestart met voertuigen die waterstof gebruiken. Het is de verwachting dat steeds meer grotere gemeenten kiezen voor lokale en schone oplossingen die tevens kansen bieden voor innovatie bij het lokale bedrijfsleven. Het doorbreken van het zogenaamde kip-ei verhaal kan slechts plaatsvinden als de gehele waterstofketen gaat samenwerken. Dit vraagt intensieve samenwerking van overheid, bedrijfsleven en consument. Hiervoor zijn nieuwe coalities en het “nieuwe denken” nodig.

Investeren in de toekomst loont. De kosten die er mee gemoeid zijn, zijn echter dermate hoog dat dit alleen vanuit een lange termijn commitment realiseerbaar is. Het beste moment om grootschalig te starten met de investeringen in waterstof is dan ook NU.

Frances Prins

http://www.insnet.org/nl/insnl_observations.rxml?id=45611&photo=
294&title=Nederland%20Waterstofland%20%3F

P092504INT25204