www.lei.wur.nl   10-06-2008

Als consumenten meer inzicht hebben in de productiewijze en zich bewust zijn van hun rol in het gehele productieproces, zal dat leiden tot meer belangstelling, solidariteit en verantwoordelijkheid voor de wijze waarop wordt omgegaan met landschap, natuur, mens en dier. Consumptie ‘verplicht’ tot verantwoordelijkheid.

Voeding is voor de moderne, welvarende mens extreem dichtbij en ongelofelijk ver weg. Juist nu we zo uitbundig door voeding zijn omringd, zijn we vervreemd geraakt van ons eten. Deze paradoxale constatering doet het LEI (onderdeel van Wageningen UR) in het woensdag verschijnende essay Consumptie verplicht: een kleine sociologie van consumeren tussen vreten en geweten.

De voedingsmiddelen die wij aanschaffen zijn dusdanig bewerkt dat wij niet meer weten wat wij eten en hoe het product tot stand komt. De veelbesproken Amerikaanse auteur Michael Pollan waarschuwt dan ook in zijn boek In defense of food (vertaald als Een pleidooi voor echt eten): “eet niets dat door je overgrootmoeder niet als voedsel zou worden herkend”.
In dit essay wordt betoogd dat het verkleinen van de kloof tussen producent en consument niet alleen in het persoonlijke belang is van de eter – ze eten met meer smaak en genot- maar ook kansen biedt om een bijdrage te leveren aan een aantal publieke zaken. Als consumenten meer inzicht hebben in de productiewijze en zich bewust zijn van hun rol in het gehele productieproces, zal dat leiden tot meer belangstelling, solidariteit en verantwoordelijkheid voor de wijze waarop wordt omgegaan met landschap, natuur, mens en dier. Consumptie ‘verplicht’ tot verantwoordelijkheid.

Een tweede lezing van de titel verwijst naar de status van consumptie in de sociologie. Lange tijd was dat een verwaarloosd terrein, nu is de studie van consumptie verplichte kost, omdat het in de huidige maatschappij van overweldigend belang is. Zo verwijst de titel tevens naar de druk die op ons uitgeoefend wordt om te consumeren: iemands persoonlijkheid, zijn sociale status en levensgeluk worden in toenemende mate gedefinieerd aan de hand van de consumptieve keuzes die hij maakt.
Dit essay geeft een panoramisch overzicht van de wereld van fastfood tot en met slowfood. De variëteit van het tegenwoordige voedingsland wordt gekoppeld aan de dynamiek van het sociologisch denken over consumptie als een van de meest typerende verschijnselen van de huidige maatschappij.

Rapport 2008-013 Consumptie verplicht; Een kleine sociologie van consumeren tussen vreten en geweten

P081006INT25001