Ik wil graag een pleidooi houden voor het consuminderen. Ik wil dat doen omdat heel veel problemen in de wereld te maken hebben met de consumptie in rijke landen, waar Nederland ook toe behoort. Consuminderen betekent bewust minder consumeren. Sinds de jaren zestig van vorige eeuw zijn we in het Westen steeds meer gaan verdienen en consumeren. Voor onze economie is dat ook nodig: zij is gebaseerd op groei. Maar dat zal veranderen: omdat wij er voor kiezen of doordat ontwikkelingen in de wereld ons dwingen. Het gebruik van de grondstoffen op aarde neemt snel toe terwijl het einde van die voorraden in zicht komt. Ik heb liever dat we er tijdig voor kiezen en bewust met minder leren omgaan dan dat we daartoe gedwongen worden en het als armoede ervaren. Een ander soort economie en een ander soort consumenten is noodzakelijk. Niet meer de marktwerking en het recht van de sterkste moeten de basis zijn van de economie, maar bewuste en solidaire consumenten.

Er zijn een aantal zaken te noemen die consuminderen wenselijk of zelfs noodzakelijk maken:
1. Armoede en ongelijkheid in de wereld
2. Beperkte hoeveelheid grondstoffen
3. Grenzen aan het incasseringsvermogen van het milieu

Armoede en ongelijkheid
Van de totale wereldbevolking is 14% ondervoed en 1% sterft de hongerdood. Ieder jaar weer sterven bovendien miljoenen mensen onnodig aan ziekten. Die zijn vaak te redden met medicijnen voor een gering bedrag, terwijl wij bijna dagelijks meer geld verkwisten aan overbodige dingen! Door TV, internet en andere media weten we dat en we kunnen dat niet zomaar naast ons neerleggen. Is er verband tussen onze welvaart en hun armoede? Ik denk het wel. Onze landen zijn rijk geworden door kolonialisme. Daarbij zijn de sociale structuren van die landen verstoord, wat nog versterkt is doordat we na het kolonialisme de wereld ‘de vrije markt’ hebben opgelegd. Onze multinationals hebben in samenwerking met een zichzelf verrijkende elite ontwikkelingslanden verder leeggezogen. Deze bedrijven pikken de grondstoffen in, vervuilen daar het milieu en laten daar onze goedkope producten tegen een hongerloon produceren. En daar profiteren wij van! Er zijn ook bedrijven die aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doen. Die proberen rekening te houden met mens en milieu en laten zich controleren door onafhankelijke keurmerkinstanties. Eerlijk loon en rekening houden met het milieu valt duurder uit dan uitbuiting en afval dumpen: producten van deze bedrijven zullen dus vaak duurder zijn en we zullen dus minder voor ons geld kunnen kopen.

Grondstoffen
De rijke landen, die samen een kwart van de wereld vormen, gebruiken 80% van de energie- en grondstoffen van de wereld. Als je alles eerlijk zou verdelen dan zou ons deel in Nederland nog niet de helft zijn van wat we nu gebruiken. Je kan het gebruik van de aardse hulpbronnen door landen onderling vergelijken. Daarbij wordt het beslag dat een inwoner van een land legt op die hulpbronnen uitgedrukt in de oppervlakte die daarvoor op aarde nodig is. Als we alles eerlijk zouden delen en de aarde krijgt genoeg ruimte om zijn natuur in stand te houden, dan zouden alle bewoners van de aarde 1,8 hectare krijgen. In het volgende rijtje (afkomstig van De Kleine Aarde) kan je zien hoe de verhoudingen nu liggen:

Noord-Amerika 9,6 hectare
België 5,6 hectare
Nederland 4,4 hectare
Hongarije 3,5 hectare
Turkije 2,1 hectare
 
China 1,6 hectare
Kenia 0,8 hectare
India 0,8 hectare

Sommige grondstoffen, zoals olie en bepaalde belangrijke zeldzame metalen, raken door onze enorme consumptie langzamerhand op. Bovendien hebben de arme landen China en India, die drie keer zoveel inwoners hebben als Europa en Amerika samen, snel groeiende economieën. Nu gebruiken hun inwoners nog weinig energie en grondstoffen, maar dat gaat snel veranderen: over een aantal jaar zullen daardoor veel grondstoffen schaars worden en enorm in prijs stijgen. We zullen dus minder producten kunnen aanschaffen. Bovendien valt te verwachten dat er door de grondstoffenschaarste veel meer conflicten zullen komen. De meeste oorlogen hebben altijd al op de een of andere manieren met grondstoffen te maken, dat gaan er zeker meer worden en het zijn dan vooral de arme mensen die weer het slachtoffer worden.

Milieu
Al miljarden jaren bestaat er leven op aarde. Soorten verdwijnen en andere soorten ontstaan. Maar de laatste twee honderd jaar gaat het verdwijnen van soorten opeens heel hard. Dat komt doordat de mens sinds de industriële revolutie de aarde in snel tempo aan het veranderen is. Dat gaat sneller dan dat soorten zich kunnen aanpassen of nieuwe soorten kunnen ontstaan. Gifstoffen verstoren het milieu en komen in de voedselketen terecht. Bovendien worden zeeën leeggevist en is het klimaat aan het veranderen doordat we teveel fossiele brandstoffen verbruiken. Deze processen gaan steeds sneller doordat er steeds meer consumenten bij komen. Het lijkt erop dat internationale afspraken, zoals in Kopenhagen, te laat komen of onvoldoende zullen zijn. Te verwachten valt dat veel mensen in vooral arme landen hun middelen van bestaan zullen verliezen en door honger, natuurgeweld of oorlog op de vlucht zullen slaan, wat nog meer honger en oorlog met zich mee zal brengen. Regeringen en internationale organisaties weten het tij niet te keren omdat zij teveel met kortetermijnbelangen bezig zijn. Consumenten zullen zelf hun verantwoordelijkheid moeten nemen door minder en duurzamer te consumeren: uiteindelijk zijn consumenten de basis van alle economieën.

Consuminderen
Het belangrijkste wat je als burger kan doen om een steentje bij te dragen is consuminderen. Door minder te kopen gebruik je minder grondstoffen, minder energie en vervuil je minder. Ook door minder energie te verspillen, minder vlees te eten – dat is ook veel beter voor het dierenwelzijn – en minder te vliegen en auto te rijden heb je een positieve invloed. Door zo duurzaam mogelijk te consumeren zorg je ervoor dat je nog minder van de eindige voorraden opmaakt. Duurzaam consumeren betekent dat de dingen die je verbruikt recyclebaar zijn of dat de materialen en energie die er voor zijn gebruikt door de natuur hernieuwbaar zijn. Het is ook belangrijk om bij het consumeren rekening te houden waar de producten vandaan komen, zodat je niet per ongeluk aan uitbuiting meewerkt. Beter kan je juist kopen van bedrijven en merken die vooroplopen in sociaal en milieubewust produceren, bijvoorbeeld omdat zij aan fairtrade doen of biologisch werken. Op internet kan je meestal wel informatie hierover vinden, ook zijn er keurmerken waaraan je wat kan zien.
Je kan je eigen voetafdruk vaststellen via de website van De Kleine Aarde: zo weet je hoeveel je eigenlijk meer verbruikt dan wat je eerlijk deel van de aarde is. En dan natuurlijk je gedrag veranderen: consuminderen!

P100401ZGS25001